Blog JOLIE
100 nghệ sĩ LGBTIQ+ đã làm nên dấu ấn cho thế giới
Âm nhạc, điện ảnh, văn học và nghệ thuật thị giác: một trăm cái tên đã công khai bản dạng của mình trước công chúng và làm thay đổi cả nền văn hóa.
Por Rita Kandela · Cronista de la noche
Khi lập một danh sách nghệ sĩ LGBTIQ+, có một quy tắc không thể thương lượng: chỉ những ai đã tự mình công khai điều đó trước công chúng mới có mặt trong danh sách. Suy đoán dựa trên tin đồn hay kiểu "ai cũng biết mà" chính là hành động outing (tiết lộ bản dạng của người khác mà không được phép), và điều đó không được phép làm.
Với tiêu chuẩn đó, dưới đây là một trăm cái tên — thuộc âm nhạc, điện ảnh, văn học, nghệ thuật thị giác — không chỉ tạo ra tác phẩm, mà còn mở đường để những người khác có thể nói ra sự thật về chính mình.
Một trăm cái tên
- 1
Elton John — công khai bản dạng từ năm 1976 và kiên trì giữ sự hiện diện công khai đó ngay cả khi điều đó có thể trả giá bằng cả sự nghiệp.
- 2
Freddie Mercury — giọng ca chính đã viết lại định nghĩa về một ca sĩ nhạc rock có thể là ai.
- 3
George Michael — đã biến một vụ bắt giữ đầy tủi nhục năm 1998 thành một bài thánh ca và một lời tuyên ngôn.
- 4
k.d. lang — công khai bản dạng năm 1992 trên trang bìa tạp chí The Advocate, ngay giữa lúc sự nghiệp nhạc đồng quê đang lên đỉnh cao.
- 5
Melissa Etheridge — công khai bản dạng năm 1993 và vẫn tiếp tục cháy vé ở các sân vận động — đúng điều mà người ta từng nói sẽ không thể xảy ra.
- 6
Ricky Martin — bức thư công khai năm 2010 của anh đã tạo nên một dấu mốc chia đôi lịch sử của dòng nhạc pop Latin.
- 7
Sam Smith — phi nhị giới, dùng đại từ they/them, sở hữu vô số giải thưởng danh giá.
- 8
Troye Sivan — công khai bản dạng trên YouTube trước khi trở thành ngôi sao pop, và chưa bao giờ tách rời điều đó khỏi tác phẩm của mình.
- 9
Frank Ocean — bức thư trên Tumblr năm 2012 đã chia đôi cuộc trò chuyện trong thế giới R&B và hip hop.
- 10
Lil Nas X — công khai bản dạng ngay khi đang giữ vị trí số một thế giới, và biến sự khiêu khích thành một phương pháp nghệ thuật.
- 11
Janelle Monáe — queer và phi nhị giới, với những tác phẩm luôn nói về chính điều đó.
- 12
Lady Gaga — công khai là người song tính, và là đồng minh lên tiếng mạnh mẽ nhất mà làng nhạc pop từng có.
- 13
Halsey — song tính, một trong những người đầu tiên nói thẳng về điều đó mà không cần ẩn dụ, ngay giữa dòng nhạc pop sân vận động.
- 14
Kehlani — đồng tính nữ, đã công khai điều đó và đưa nó vào chính các album của mình.
- 15
Hayley Kiyoko — biệt danh "Lesbian Jesus" không phải do cô tự đặt cho mình, mà chính khán giả đã đặt cho cô.
- 16
King Princess — queer, đã biến khát khao giữa những người phụ nữ thành đề tài của một bài hát pop, đơn giản chỉ vậy thôi.
- 17
Chappell Roan — hiện tượng pop lớn nhất trong những năm gần đây, và công khai là người đồng tính nữ.
- 18
Reneé Rapp — đồng tính nữ, từ sân khấu nhạc kịch bước sang nhạc pop mà chẳng cần xin phép ai.
- 19
Fletcher — queer, với trọn vẹn những album viết về các mối tình với phụ nữ.
- 20
girl in red — câu nói "do you listen to girl in red" đã trở thành đúng nghĩa đen một cách để hỏi thăm bản dạng của ai đó.
- 21
MUNA — cả ba thành viên đều là người queer, và mỗi buổi diễn của họ chẳng khác nào một lễ hội Tự hào thu nhỏ.
- 22
Phoebe Bridgers — queer, giọng ca có sức ảnh hưởng nhất của thế hệ mình trong dòng nhạc indie.
- 23
Lucy Dacus — queer, người kể chuyện tinh tế về khát khao và tình bạn.
- 24
Julien Baker — queer và có đức tin tôn giáo, viết về sự căng thẳng giữa hai điều đó theo cách hiếm ai làm được.
- 25
Brandi Carlile — đồng tính nữ, đã kết hôn và vẫn tiếp tục giành Grammy trong một dòng nhạc vốn không hề dễ dàng với điều đó.
- 26
St. Vincent — queer, hình mẫu tuyệt đối của cây guitar đương đại.
- 27
Tegan and Sara — cặp song sinh và đồng tính nữ, công khai từ thập niên 90 và chưa từng lùi bước.
- 28
Adam Lambert — công khai bản dạng ngay khi American Idol vừa kết thúc, đúng lúc người ta khuyên anh nên chờ đợi.
- 29
Rob Halford — giọng ca chính của Judas Priest công khai bản dạng năm 1998 và đã thay đổi hoàn toàn diện mạo của dòng nhạc metal.
- 30
Michael Stipe — queer, đã biến R.E.M. thành nơi mà sự mập mờ chính là cốt lõi.
- 31
Perfume Genius — đã biến sự dễ tổn thương của một người gay thành một tác phẩm đồ sộ về mặt hình thức.
- 32
Olly Alexander — thành viên của Years & Years, vừa là nhà hoạt động vừa là ngôi sao nhạc pop.
- 33
Christine and the Queens — nghệ sĩ chuyển giới, một trong những dự án tham vọng nhất của nhạc pop châu Âu.
- 34
Arca — nhà sản xuất và nghệ sĩ chuyển giới người Venezuela, đã thay đổi âm thanh của cả một thập kỷ.
- 35
Kim Petras — người phụ nữ chuyển giới đầu tiên giành giải Grammy cho hạng mục song ca pop xuất sắc nhất.
- 36
ANOHNI — nghệ sĩ chuyển giới, một trong những giọng ca độc đáo nhất từng tồn tại.
- 37
SOPHIE — nhà sản xuất chuyển giới đã tái định nghĩa nhạc pop điện tử trước khi qua đời năm 2021.
- 38
Rina Sawayama — toàn tính, kết hợp nhạc pop thập niên 2000 với nu metal và những vấn đề chính trị.
- 39
Omar Apollo — queer, viết những bài hát tình yêu giữa những người đàn ông mà chẳng hề e dè.
- 40
serpentwithfeet — gay, đã biến nhạc gospel thành một ngôn ngữ diễn tả khát khao giữa những người đàn ông da đen.
- 41
Big Freedia — nữ hoàng của dòng nhạc bounce đến từ New Orleans.
- 42
RuPaul — đã đưa drag ra khỏi các quán bar và mang lên màn ảnh truyền hình khắp thế giới.
- 43
Billy Porter — gay, đã phá vỡ mọi quy chuẩn trang phục thảm đỏ mãi mãi.
- 44
Beth Ditto — đồng tính nữ, giọng ca chính của Gossip và tiếng nói của dòng nhạc punk queer.
- 45
Peaches — queer, đã biến dòng nhạc electroclash thành một bản tuyên ngôn về cơ thể.
- 46
Laura Jane Grace — thành viên của Against Me!, công khai là phụ nữ chuyển giới năm 2012 ngay từ trái tim của dòng nhạc punk.
- 47
Mykki Blanco — nghệ sĩ chuyển giới, một trong những người tiên phong của dòng rap queer.
- 48
Miguel Bosé — hình mẫu của nhạc pop tiếng Tây Ban Nha, công khai bản dạng năm 2018.
- 49
Javiera Mena — người Chile và đồng tính nữ, một trong những giọng ca của nhạc pop Mỹ Latinh.
- 50
Chavela Vargas — công khai bản dạng ở tuổi 81 và trở thành "người bà đồng tính nữ" của cả dòng nhạc ranchera.
- 51
Villano Antillano — rapper chuyển giới người Puerto Rico, đã phá vỡ hoàn toàn khuôn mẫu của trap Latin.
- 52
Young Miko — đồng tính nữ, một trong những nghệ sĩ Latin lớn nhất hiện nay.
- 53
Liniker — người Brazil, người phụ nữ chuyển giới đầu tiên giành giải Grammy Latin cho album MPB xuất sắc nhất.
- 54
Pabllo Vittar — drag queen người Brazil với lượt nghe trực tuyến ngang tầm một ngôi sao toàn cầu.
- 55
Gloria Groove — drag queen kiêm rapper người Brazil, kỹ thuật hoàn hảo không tì vết.
- 56
Ludmilla — người Brazil, đã kết hôn với Brunna Gonçalves trước con mắt của cả đất nước.
- 57
Ney Matogrosso — công khai bản dạng ngay giữa thời kỳ độc tài quân sự Brazil, với vẻ ngoài lưỡng tính làm ngọn cờ tiên phong.
- 58
Cazuza — song tính, đã viết về HIV vào thời điểm chẳng ai dám nhắc đến căn bệnh này.
- 59
Elliot Page — công khai là người đàn ông chuyển giới năm 2020, rồi biến trải nghiệm đó thành một cuốn sách và một chủ đề công luận.
- 60
Laverne Cox — người phụ nữ chuyển giới đầu tiên được đề cử giải Emmy cho hạng mục diễn viên.
- 61
MJ Rodríguez — người phụ nữ chuyển giới đầu tiên giành giải Quả Cầu Vàng cho diễn xuất.
- 62
Hunter Schafer — diễn viên chuyển giới, từ những năm tháng đấu tranh khi còn tuổi teen đến vai diễn trong Euphoria.
- 63
Ian McKellen — công khai bản dạng năm 1988 để phản đối một đạo luật kỳ thị đồng tính của Anh, và sáng lập tổ chức Stonewall UK.
- 64
Jodie Foster — đã nói ra điều đó trên một sân khấu, theo cách của riêng mình và vào thời điểm mà cô chọn.
- 65
Ellen DeGeneres — công khai bản dạng năm 1997 ngay trong khung giờ vàng, và điều đó đã khiến cô mất chương trình của mình.
- 66
Neil Patrick Harris — gay, đã chứng minh rằng vẫn có thể trở thành một soái ca màn ảnh nhỏ.
- 67
Kristen Stewart — queer, từ ngôi sao của loạt phim bom tấn trở thành đạo diễn và biểu tượng của cộng đồng đồng tính nữ.
- 68
Cara Delevingne — toàn tính, một trong những tiếng nói nổi bật nhất của làng thời trang.
- 69
Cynthia Nixon — queer, diễn viên kiêm ứng cử viên thống đốc bang New York.
- 70
Sarah Paulson — queer, chưa bao giờ giấu giếm cuộc sống của mình, kể cả khi điều đó có lợi cho cô.
- 71
Wanda Sykes — đồng tính nữ, công khai bản dạng năm 2008 để phản đối Dự luật số 8 tại California.
- 72
Hannah Gadsby — với chương trình Nanette, đã thay đổi hoàn toàn định nghĩa về một buổi diễn hài độc thoại.
- 73
Tig Notaro — đồng tính nữ, bậc thầy về sự hài hước khi nói về cơ thể và bệnh tật.
- 74
Pedro Almodóvar — gay, đã biến điện ảnh Tây Ban Nha thành nơi mà thế giới của người đồng tính nam trở thành trung tâm.
- 75
Xavier Dolan — gay, đã đưa mối quan hệ mẹ - con trai đồng tính lên màn ảnh theo cách chưa ai từng làm được.
- 76
Luca Guadagnino — gay, từ khát khao tuổi mới lớn đến sự gợi cảm của tuổi trưởng thành.
- 77
Todd Haynes — gay, người sáng lập phong trào New Queer Cinema và là đạo diễn bộ phim Carol.
- 78
John Waters — gay, "giáo hoàng" của phong cách phản thẩm mỹ và người đỡ đầu của Divine.
- 79
Gus Van Sant — gay, từ My Own Private Idaho đến Milk.
- 80
Lana y Lilly Wachowski — hai chị em chuyển giới, đạo diễn bộ phim Matrix và công khai bản dạng sau đó.
- 81
Keith Haring — gay, đã đưa phong trào đấu tranh chống AIDS ra đường phố, và qua đời vì AIDS năm 1990.
- 82
Robert Mapplethorpe — gay, tác phẩm của ông đã châm ngòi cho cuộc chiến văn hóa ở Mỹ trong thập niên 80.
- 83
David Hockney — gay, đã vẽ những cặp đôi nam giới vào thời điểm điều đó vẫn còn là tội phạm ở Anh.
- 84
Andy Warhol — gay, và xưởng nghệ thuật Factory của ông là nơi trú ẩn cho tất cả những người khác biệt ở New York.
- 85
Frida Kahlo — song tính, là hình mẫu tuyệt đối từ rất lâu trước khi người ta bắt đầu nói về chủ đề này.
- 86
Nan Goldin — queer, đã chụp lại cộng đồng của mình trong suốt cuộc khủng hoảng AIDS.
- 87
Zanele Muholi — nghệ sĩ phi nhị giới người Nam Phi, khắc họa cuộc sống của người da đen thuộc cộng đồng LGBTIQ+.
- 88
Félix González-Torres — người Mỹ gốc Cuba, đã biến nỗi đau mất đi người bạn trai thành một tác phẩm nghệ thuật đồ sộ.
- 89
James Baldwin — gay và da đen, viết tác phẩm Căn phòng của Giovanni năm 1956.
- 90
Audre Lorde — tự định nghĩa mình là người phụ nữ da đen, đồng tính nữ, làm mẹ, chiến binh và nhà thơ.
- 91
Virginia Woolf — song tính, và tiểu thuyết Orlando đến nay vẫn được xem là câu chuyện chuyển giới có trước cả khi thuật ngữ này ra đời.
- 92
Federico García Lorca — gay, bị sát hại năm 1936, tác giả của tập thơ Những bài Sonnet về tình yêu tăm tối.
- 93
Oscar Wilde — đã phải vào tù vì điều này, và trở thành biểu tượng khởi nguồn của cả một phong trào.
- 94
Alison Bechdel — đồng tính nữ, tác giả Fun Home và là người mà bài kiểm tra Bechdel mang tên.
- 95
Ocean Vuong — gay, nhà thơ kiêm tiểu thuyết gia, viết về di cư và khát khao.
- 96
Carmen Maria Machado — queer, tác phẩm Trong ngôi nhà mơ ước đã mở ra chủ đề bạo lực trong các mối quan hệ đồng tính nữ.
- 97
Sarah Waters — đồng tính nữ, đã biến thể loại tiểu thuyết lãng mạn đồng tính nữ mang bối cảnh lịch sử thành sách bán chạy.
- 98
Pedro Lemebel — người Chile, cây bút ký sự travesti (một bản dạng chính trị của người chuyển giới nữ ở Mỹ Latinh) và là tiếng nói sắc bén nhất của cả châu lục.
- 99
Reinaldo Arenas — người Cuba, từng bị đàn áp vì là người đồng tính, tác giả cuốn hồi ký Trước khi trời tối.
- 100
Gloria Anzaldúa — đồng tính nữ gốc Mexico tại Mỹ (chicana), người đã sáng tạo nên thứ ngôn ngữ của vùng biên giới.
Những nghệ sĩ LGBTIQ+ quan trọng nhất thế giới là ai?
Từ Elton John, Freddie Mercury và George Michael cho đến Chappell Roan, Lil Nas X và Kim Petras: danh sách này trải dài qua âm nhạc, điện ảnh, văn học và nghệ thuật thị giác, và chỉ bao gồm những người đã công khai là LGBTIQ+.
Làm thế nào để lập một danh sách như thế này mà không tiết lộ bản dạng của ai ngoài ý muốn?
Chỉ với một quy tắc duy nhất: chỉ những ai đã tự mình công khai điều đó trước công chúng mới có mặt trong danh sách. Suy đoán dựa trên tin đồn chính là hành động outing người khác, và điều đó không được phép làm, kể cả để lấp đầy cho đủ số lượng danh sách.
Ai là nghệ sĩ nổi tiếng đầu tiên công khai bản dạng?
Không có một người đầu tiên duy nhất, nhưng những dấu mốc rõ ràng gồm có Elton John năm 1976, Ian McKellen năm 1988 khi phản đối một đạo luật kỳ thị đồng tính của Anh, k.d. lang năm 1992 và Melissa Etheridge năm 1993.
Có những nghệ sĩ chuyển giới nổi tiếng nào không?
Có rất nhiều: Kim Petras là người phụ nữ chuyển giới đầu tiên giành giải Grammy hạng mục pop, MJ Rodríguez là người đầu tiên giành giải Quả Cầu Vàng cho diễn xuất, còn Liniker là người đầu tiên giành giải Grammy Latin cho album MPB xuất sắc nhất.
Cómo llegar
FEL!ZA
Av. Córdoba 3271, CABA
De miércoles a domingo, desde las 20. Sede de FEMME.
Ver en Google Maps →Rita Kandela — Sale los miércoles y vuelve a las seis. Escribe sobre la noche porteña desde adentro: la fila, la barra, el after y el taxi de vuelta.